De zin van het leven

Gerelateerde afbeelding

Toch identificeren de meesten van ons zich met hun verhalende zelf. Als we ‘ik’ zeggen, bedoelen we het verhaal in ons hoofd, niet de stortvloed van ervaringen die we continu ondergaan. We identificeren ons met het innerlijke systeem dat de bizarre chaos van het leven omvormt tot logisch aandoende verhalen. Het maakt niet uit dat de plot vol leugens en gaten zit en dat die constant herschreven wordt, zodat het verhaal van vandaag totaal in tegenspraak kan zijn met dat van gisteren. Het belangrijkste is dat we altijd het gevoel houden dat we van de wieg tot het graf (en misschien zelfs daarna) één onveranderlijke identiteit hebben. Dat veroorzaakt het twijfelachtige liberale geloof dat ik een individu ben en dat ik een duidelijke, consistente innerlijke stem zakelijke energie vergelijken heb die het hele universum zijn betekenis geeft.
Het verhalende zelf is de ster van het verhaal ‘Un problema’ van Jorge Luis Borges19 over Don Quichot, de held van de beroemde gelijknamige roman van Miguel Cervantes. Don Quichot creëert een imaginaire wereld voor zichzelf waarin hij een legendarische held is die reuzen bestrijdt en vrouwe Dulcinea del Toboso redt. In werkelijkheid is Don Quichot de oudere landheer Alonso Quixano, de edele Dulcinea is een lompe boerenmeid uit een naburig dorp en de reuzen zijn windmolens. Wat zou er gebeuren, vraag Borges zich af, als Don Quichot door zijn geloof in deze fantasieën een echte, levende persoon aanvalt en doodt? Borges stelt een fundamentele vraag over de condition humaine: wat gebeurt er als de verhaaltjes die ons verhalende zelf ons voorspiegelt ernstig leed toebrengen aan onszelf of de mensen om ons heen? Er zijn drie mogelijkheden, aldus Borges. De eerste mogelijkheid is dat er niet veel gebeurt. Don Quichot zal er helemaal niet mee zitten dat hij een echt bestaand iemand heeft vermoord. Zijn waanideeën zijn zo zakelijke energie sterk dat hij het verschil niet kan zien tussen het plegen van een moord en een duel met imaginaire windmolenreuzen. Een andere mogelijkheid is dat hij, als hij iemand van het leven berooft, zo van zichzelf zal gruwen dat zijn waanwereld instort. Een beetje als een jonge rekruut die op weg naar het slagveld nog gelooft dat het goed en zoet is om te sterven voor het vaderland en uiteindelijk totaal gedesillusioneerd raakt door de realiteit van de oorlog.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *